Sosyal Medyada 15 Yaş Sınırı Başlıyor: Yaş Doğrulaması Nasıl Yapılacak?

Türkiye’de sosyal medya kullanımında yeni bir dönem başlıyor. Cumhurbaşkanlığı Siber Güvenlik Başkanlığı’nın hazırladığı “Sosyal Ağ Sağlayıcı Tarafından Çocuklara Özgü Ayrıştırılmış Hizmet Sunulmasına ve Yaş Doğrulamaya İlişkin Yönetmelik”, 10 Ekim 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlandı. 1 Kasım 2026’dan itibaren Türkiye’den erişilebilen yerli ve yabancı sosyal ağlar, 15 yaşını doldurmamış kullanıcılara hizmet veremeyecek; 15-17 yaş arasındaki gençlere ise daha korumalı, ayrı bir hizmet sunmak zorunda olacak.

• 15 yaş altına hesap yok: 1 Kasım’dan itibaren 15 yaşını doldurmamış çocukların hesap açma talepleri reddedilecek.
• 15-17 yaş için ayrı hizmet: Gizli hesap, sınırlı mesajlaşma ve davranışa göre kişiselleştirilmeyen bir akış zorunlu olacak.
• e-Devlet ile yaş doğrulama: Hesap açılışında e-Devlet Kapısı’ndan alınan “yaş doğrulama belirteci” kullanılacak.
• Ebeveyn kontrol araçları: Kullanım süresi, harcama ve konum paylaşımı veliler tarafından yönetilebilecek.
• Mevcut hesaplar için son tarih: Daha önce açılmış hesapların 31 Mart 2027’ye kadar doğrulanması gerekecek.

Sosyal ağlar yeni bir hesap açılırken kullanıcının yaşını, Siber Güvenlik Başkanlığı’nın çevrim içi hizmetiyle üretilen ve e-Devlet üzerinden alınan bir belirteçle kontrol edecek. Bu belirteç kimlik bilgisi taşımıyor; yalnızca kullanıcının 15 yaşını doldurup doldurmadığını ve 18 yaşına ulaşıp ulaşmadığını gösteriyor. Kullanıcının platformdaki adı ya da onu tanımlanabilir kılacak herhangi bir bilgi belirtece eklenemiyor ve platformlar belirteci yaş doğrulama dışında hiçbir amaçla kullanamıyor.

İlk doğrulamadan sonra platformlar kendi tek aşamalı ya da katmanlı yaş kontrol yöntemlerini uygulayabilecek. Bir hesabın yaş aralığına aykırı kullanıldığına dair makul şüphe oluşursa hesap askıya alınacak ve yeniden açılması için yaşın belirteçle tekrar doğrulanması istenecek. Türkiye’de yerleşik olmayıp geçici olarak bulunan kullanıcılar ise bu mekanizmadan muaf tutuluyor; başvurmaları halinde yalnızca pasaport bilgileriyle istisnai bir belirteç oluşturulabilecek.

Yönetmelik, yaş doğrulamanın kimlik tespitine değil yalnızca yaş eşiğine odaklanmasını şart koşuyor. Kullanılan yöntemlerin yanlış beyan ve manipülasyona karşı güvenilir, denetlenebilir, engelliler dahil herkes için erişilebilir olması ve ayrımcı sonuçlar doğurmaması gerekiyor.

Gençlere sunulacak hizmetin çocuğun yüksek yararı ile fiziksel, psikolojik ve duygusal gelişimi gözetilerek tasarlanması gerekiyor. Bu hesaplarda yüksek gizlilik ayarları varsayılan olarak açık olacak ve kişisel veriler asgari düzeyde işlenecek. Uygulamada öne çıkan kurallar şöyle:

• Hesaplar varsayılan olarak gizli olacak; herkese açık hesap seçeneği sunulmayacak.
• Takipçi ve takip edilen listeleri başkalarına gösterilmeyecek. Gence yalnızca takip ettiği hesaplar mesaj gönderebilecek ve mesajın görülüp görülmediği bilgisi karşı tarafa iletilmeyecek.
• Telefon rehberi, e-posta adres defteri ya da başka platformlardaki arkadaş listeleriyle eşleştirme yapılamayacak; genç hesapları takip önerilerinde yer almayacak, onlara da takip önerisi sunulmayacak.
• Canlı yayın açma özelliği ve içeriklerin art arda kendiliğinden ya da kaydırmayla akmasını sağlayan, bağımlılık yaratabilecek arayüzler kullanılamayacak. Profil, paylaşım ve görsellerin ekran görüntüsünün alınmasına karşı teknik önlem alınacak.
• Akış kullanıcının davranışlarına göre kişiselleştirilmeyecek; kişisel veriler profilleme veya kişiselleştirilmiş reklam için kullanılamayacak.

Sosyal ağlar, anne, baba veya vasilerin kolayca bulup etkinleştirebileceği, Türkçe ve farklı cihaz ile işletim sistemlerinde çalışan ebeveyn kontrol araçları sunacak. Bu araçlarla en az hesap ve özellik ayarları, satın alma ile ücretli üyeliklerin ebeveyn iznine bağlanması ve harcama sınırı, kullanım süresinin izlenip sınırlandırılması ve konum paylaşımı yönetilebilecek.

Ebeveyn kontrolü etkinleştirildiğinde çocuk açıkça bilgilendirilecek; çocuk bu kontrolü ebeveynin bilgisi ve ek bir güvenlik doğrulaması olmadan kapatamayacak. Yönetmelik, bu araçların çocuğun mahremiyetini orantısız biçimde ortadan kaldırmamasını ve gözetimden çok iletişim ile öğrenmeyi desteklemesini de ilke olarak belirliyor. Ebeveyn kontrolü sunmak, platformların ayrıştırılmış hizmet yükümlülüğünü ortadan kaldırmıyor.

Yaş doğrulama sonucuna, hesabın askıya alınmasına ya da kapatılmasına karşı ücretsiz, erişilebilir ve Türkçe bir başvuru ve itiraz mekanizması kurulacak. Başvurular tamamen otomatik sistemlerle sonuçlandırılamayacak, mutlaka anlamlı bir insan incelemesinden geçecek. İtiraz sonuçlanana kadar hesaba ait içerik ve kişisel veriler silinemeyecek. Platformlar başvuru ve itiraz istatistiklerini her yıl Başkanlığa bildirecek ve internet sitelerinde yayımlayacak.

Yükümlülüklere uymayan sosyal ağlara 5651 sayılı Kanun’un ilgili hükümleri uygulanacak. Yaptırımdan önce aykırılık platforma bildirilecek ve giderilmesi için makul bir süre tanınacak; ihlalin ağırlığı, süresi, etkilenen çocuk sayısı ve platformun uyum çabası da dikkate alınacak.

Yönetmelik yürürlüğe girmeden önce açılmış ve belirteçle doğrulanmamış hesapların da en az bir kez doğrulanması gerekiyor. Sosyal ağların bu işlemi 31 Mart 2027’ye kadar tamamlaması bekleniyor. 15 yaşını doldurmadığı anlaşılan kullanıcıların hesapları bilgilendirme yapılarak kapatılacak; bu hesaplara ait veriler, itiraz varsa süreç tamamlandıktan sonra, yoksa gecikmeksizin silinecek. 15 yaşını doldurmuş gençlerin hesapları ise ayrıştırılmış hizmet kurallarına tabi olacak.

Yeni düzenleme, çocukların ve gençlerin dijital dünyayla ilişkisini köklü biçimde değiştirecek. Ancak yasal sınırlar tek başına yeterli değil: Gençlerin ve ailelerin kişisel verinin değerini, çevrim içi riskleri ve dijital güvenliğin temel kurallarını bilmesi de en az bu kadar önemli. Üçüncü Binyıl Akademi olarak siber güvenlik eğitimlerimizle, dijital tehditleri tanıyan ve kendini koruyabilen bireylerin yetişmesine katkı sunmaya devam ediyoruz.